MP3 veya diğer formatlarda kaydedilmiş müzikleri dinlemek için "ortam yürütücü" ya da "media player" ismi verilen yazılımlar kullanılır. Bunların arasında en bilineni, benim de var olduğu ilk günden beri kullandığım Winamp ve benzeri ücretsiz yazılımları gizmo's'un sayfasında görebilirsiniz. Hemen hepsinin belli konularda üstünlükleri var. Aralarında benim tavsiye edeceğim, her açıdan "en kullanışlı" olan ise foobar2000.
foobar2000 ile hemen hemen tüm formatları çalabilir, aralarında dönüşüm yapabilir (musepack, ogg, wav, flac vs. gibi), pek kullanışlı olmasada tagları düzenleyebilirsiniz. Özellikle kolayca bulunan eklentiler ile ara yüzü değiştirilebir ve last.fm desteği gibi çeşitli özellikler eklenebilir. En önemlisi, foobar2000 çok az kaynak tüketiyor, çok hızlı açılıyor, taşınabilir versiyonu da mevcut. 65 MB olan iTunes göre ise sadece 3M. foobar2000'i ve eklentilerini www.foobar2000.org dan indirebilirsiniz.
MP3 müzik dosyaları "tag" adı verilen parça ile ilgili bilgilerin bulunduğu "etiket"ler içerirler. Bu etiketler ortam yürütücü programların parçaları daha rahat sınıflandırmasına, bizim ise aradığımızı kolayca bulmamıza yarar. Bu etiketlerin temel olanları parça, sanatçı, albüm ismi, müzik türü ve yapım yılıdır.
Bir müzik CD'sini mp3 formatına çevirirken bu bilgiler Internet yoluyla freedb ve benzeri servislerden kolayca parçalara eklenebilir. Nadir olarak bu servislerde çıkmayan CD'lerin bilgileri ise elle girilebilir. Böylece mp3 çalarlarımızda "track" yerine parçanın, sanatçının vs. ismini görürüz, bu bilgiler dosya adına da transfer edilebilir.
İnternet'ten bulunan çoğu parçada ise bu bilgiler ya eksiktir ya da hiç yoktur. Bu durumlarda bu bilgileri işlemek için çeşitli programlar devreye girer. Mp3 taglarını düzenleyen yazılımlar arasında artık güncellenmeyen ama İnternet'te hala bulunan "Eags On" öncelikli tercihlerimden birisidir. "Mp3Tag" son zamanlarda denediğim çeşitli yazılımlar arasında kullanmaya başladığım ve önerdiğim bir yazılım. TagScanner'da kullanımı biraz zor olmasına rağmen, özellikle sanatçı, albüm ismi gibi bilgileri biliyorsak toplu tag düzenleme için oldukça başarılı.
Eğer bir parça hakkında hiç bir bilgi yoksa MusicBrainz altyapısını kullanan Winamp'in "Auto-Tag" fonksiyonu ufak tefek yanılmalara rağmen işini iyi görüyor. Toplu işlemler için MusicBrainz'in Picard ya da benzeri bir program kullanılabilir.
İnternetten indirdiğimiz parçalar mp3 ya da değişik formatlarda olabilir. Zip ya da benzeri bir formatla sıkıştırılmış dosyaları açmak için IZArc ve 7Zip en uygun "bedava" çözümler. Özellikle her türlü formatı açan/sıkıştıran IZArc bu konuda tartışmasız en iyilerden.
İnternet'ten indirilen bazı albümler tek parça halinde paketlenmiş olabilir. Bu dosyalar, bu şekilde dinlenebilse de parçalara bölmek gerekebilir ya da istenir. Eğer albüm tek bir mp3 dosyası, yani _ALBW/albumwrap formunda ise alba extractor bu işlemi kolayca yapar. Bir diğer alternatif ise Infamus Software'in AlbumWrap Extractor 1.0 yazılımı.
Eğer albüm bir CUE dosyası olarak paketlenmiş ise Medieval CUE Splitter isimli freeware işimizi görür.
APE formatı için www.monkeysaudio.com dan gerekli yazılım indirilebilir. Bu yazılımla önce wav formatına dönüştürülür sonra mp3 yapılır.
MPC yani musepack için ise www.musepack.net sayfasına bir ziyaret yapıp, bilgi alınabilir. Bu codec'i işleyen bir sürü program var, foobar2000'de bunlardan biri.
CD'den mp3 yapmak için hala ilk zamanlar ücretli olan ama anlaşması bitince yazılımcısı tarafından bedava dağıtılan Audiograbber kullanıyorum. Yüklemeden kullanılan, taşınabilir versiyonu da bulunuyor. Programı indirip, kurduktan sonra kurulu olan klasöre lame_enc.dll dosyasını kopyalamak gerekiyor. Bu DLL dosyası hemen hemen tüm mp3 dönüşüm programlarında gerekiyor. Çünkü mp3 serbest bir format değil. Ama bu şekilde olay hallediliyor. Exact Audio Copy ve CDex diğer kullanışlı "bedava" yazılımlar.
Bilgisayarınızda bazı ses ve görüntü dosyalarını çalıştıramıyorsanız gerekli codecler yüklü değildir. Her çeşit codec www.free-codecs.com ve www.codecguide.com da bulunur.
winLAME bir çok ses formatını dönüştürmek, Free WMA MP3 Converter ise ismi üzerinde wma'dan mp3'e dönüştürmek için kullandığım programlar. İkiside özgür ve açık yazılımlar.
Audacity ise Windows, Mac OS X, GNU/Linux ve diğer işletim sistemleri için ücretsiz, kullanımı kolay bir ses düzenleyicisi ve kaydedicisidir. Çok işe yarar.
foobar2000 : Yukarıda müzik dinlemek için tavsiye ettiğim bu yazılım aslında bu işlemlerin coğunu yapıyor, daha doğrusu bazı eklentilerle hepsini yapıyor. foobar2000 eklentilerini kurmak çok kolay. Bunlar "foo_xxx.dll" gibi dll dosyaları. Sayfasından indirilen bu dosyalar, programın kurulu olduğu "C:\Program Files\foobar2000\components" klasörüne kopyalanıyor. Örneğin "foo_input_monkey" APE eklentisi, ya da CD'den mp3 yaparken Tagları yazdırmak için "foo_discogs" eklentisi gibi. Programı yüklerken "free_db" seçeneği işaretlenirse bu eklentiye gerek kalmaz, ama alternatif olsun diye ikisini de eklemek iyi olur.